Trang bị cưỡi ngựa chia làm hai phần: đồ của người và đồ của ngựa. Bài này nói thứ nào cần ngay, thứ nào chờ được.
Đồ của người — cần ngay
Mũ bảo hiểm chuyên dụng. Đây là món duy nhất không có ngoại lệ, kể cả với người đã cưỡi lâu năm và kể cả khi chỉ đi bước một.
Ba lưu ý: phải là mũ dành riêng cho cưỡi ngựa, không dùng mũ xe đạp hay xe máy vì chúng bảo vệ theo hướng va chạm khác; phải vừa đầu, không lỏng; và phải thay sau bất kỳ cú va đập mạnh nào, dù nhìn bên ngoài còn nguyên — lớp xốp bên trong hấp thụ lực bằng cách biến dạng và không phục hồi.
Giày có gót nhỏ. Gót cao khoảng một tới hai phân, đế trơn vừa phải. Mục đích là để bàn chân không tuột sâu qua bàn đạp — bị kẹt chân khi ngã là tình huống nguy hiểm nhất khi cưỡi ngựa.
Quần dài, ống bó vừa. Quần rộng ống dễ vướng và gây trầy da chân.
Đồ của người — chờ được
Người mới không cần sắm ngay các món sau; hầu hết câu lạc bộ đều có cho mượn hoặc chưa cần tới:
- Quần cưỡi chuyên dụng — thoải mái hơn nhưng không bắt buộc lúc đầu.
- Bốt cao hoặc ghệt.
- Găng tay — hữu ích khi bắt đầu cầm cương nhiều.
- Áo giáp thân — cần khi bắt đầu tập nhảy chướng ngại.
Đồ của ngựa
Yên. Món quan trọng nhất và cũng đắt nhất. Yên đặt lên lưng, phân bố trọng lượng người cưỡi.
Đệm lót yên. Nằm giữa yên và lưng ngựa, thấm mồ hôi và giảm ma sát. Phải giặt thường xuyên — đệm bẩn cứng lại gây trầy lưng.
Đai bụng. Giữ yên cố định. Cần kiểm tra lại độ chặt sau khi đi được vài phút, vì ngựa thường phồng bụng lúc mới thắt rồi xẹp lại sau đó.
Dây cương và hàm thiếc. Bộ phận điều khiển. Hàm thiếc có nhiều loại với mức tác động khác nhau — người mới nên dùng loại nhẹ nhất phù hợp, theo tư vấn của huấn luyện viên.
Bàn đạp và dây bàn đạp. Bàn đạp phải rộng hơn bề ngang bàn chân một chút — vừa khít là nguy hiểm vì dễ kẹt.
Vì sao yên vừa vặn quan trọng nhất
Đây là phần đáng nói kỹ, vì hậu quả của yên không vừa rất âm thầm.
Yên chật hoặc rộng so với lưng ngựa tạo điểm tì đè không đều. Ngựa không kêu đau, nhưng dần dần xuất hiện các biểu hiện dễ bị hiểu nhầm thành vấn đề tính khí:
- Không chịu đứng yên khi thắng yên.
- Không chịu đi tới, hoặc đi gượng.
- Trở nên khó chịu khi bị chạm vào lưng.
- Thay đổi cách đi mà không rõ nguyên nhân.
Vì thế yên nên được người có nghề kiểm tra độ vừa, và kiểm lại định kỳ — lưng ngựa thay đổi theo thể trạng, tuổi và mức độ tập luyện, nên một chiếc yên vừa năm ngoái có thể không còn vừa năm nay.
Bảo quản
Đồ da ở khí hậu ẩm cần chăm đều: lau khô mồ hôi sau mỗi lần dùng, dưỡng bằng dầu hoặc kem chuyên dụng định kỳ, và cất nơi thoáng — không bọc kín trong túi ni lông.
Ngoài lý do bền, còn có lý do an toàn: dây da mục có thể đứt giữa chừng. Nên kiểm tra định kỳ các điểm chịu lực — chỗ nối đai bụng, dây bàn đạp, và các lỗ khóa.
Hỏi đáp nhanh
Vì sao phải thay mũ bảo hiểm sau va đập dù nhìn còn nguyên?
Vì lớp xốp bên trong hấp thụ lực bằng cách biến dạng và không phục hồi. Mũ đã chịu một cú va mạnh thì không còn bảo vệ như cũ.
Yên không vừa lưng ngựa gây ra gì?
Các biểu hiện dễ bị hiểu nhầm thành tính khí xấu: không chịu đứng yên khi thắng yên, không chịu đi tới, khó chịu khi bị chạm lưng, hoặc thay đổi cách đi mà không rõ nguyên nhân.
Vì sao phải kiểm lại độ vừa của yên định kỳ?
Vì lưng ngựa thay đổi theo thể trạng, tuổi và mức độ tập luyện — một chiếc yên vừa năm ngoái có thể không còn vừa năm nay.
Vì sao bàn đạp không nên vừa khít bàn chân?
Vì vừa khít thì dễ kẹt chân khi ngã. Bàn đạp phải rộng hơn bề ngang bàn chân một chút.
