Ngựa là loài ăn cỏ, sống bầy đàn và vận động nhiều trong tự nhiên. Ba đặc điểm đó quyết định gần như toàn bộ cách nuôi.
Ăn: nhiều bữa, chủ yếu là thức ăn thô
Hệ tiêu hóa của ngựa được cấu tạo cho việc gặm cỏ gần như liên tục trong ngày. Dạ dày nhỏ so với kích thước cơ thể, còn phần ruột sau lớn, nơi vi sinh vật lên men chất xơ.
Từ đó ra ba nguyên tắc:
- Thức ăn thô là nền. Cỏ tươi và cỏ khô nên chiếm phần lớn khẩu phần.
- Chia nhiều bữa nhỏ thay vì ít bữa lớn.
- Đổi thức ăn phải từ từ, trong nhiều ngày. Hệ vi sinh trong ruột cần thời gian thích nghi; đổi đột ngột dễ gây rối loạn tiêu hóa.
Thức ăn tinh — cám, ngũ cốc — chỉ bổ sung khi ngựa làm việc nặng hoặc cần tăng thể trạng, và phải theo mức phù hợp. Cho ăn tinh quá nhiều là một trong các nguyên nhân gây bệnh tiêu hóa.
Nước
Ngựa uống nhiều nước, và lượng tăng mạnh khi trời nóng hoặc sau khi vận động. Nước sạch phải có sẵn liên tục.
Thiếu nước là một trong những nguyên nhân trực tiếp dẫn tới đau bụng ở ngựa — đặc biệt khi khẩu phần chủ yếu là cỏ khô.
Chuồng trại
Ở khí hậu nóng ẩm, các yêu cầu quan trọng nhất là:
- Thoáng khí — chuồng bí hơi gây bệnh đường hô hấp. Thông gió quan trọng hơn kín gió.
- Khô ráo — nền phải thoát nước, chất độn chuồng phải thay thường xuyên. Đứng lâu trên nền ẩm bẩn là nguyên nhân phổ biến của bệnh móng.
- Che mưa nắng nhưng vẫn có chỗ ra ngoài.
- Đủ rộng để ngựa nằm xuống và đứng dậy thoải mái.
Vận động và bạn đồng loại
Đây là hai nhu cầu hay bị coi nhẹ nhất.
Ngựa nhốt chuồng cả ngày dễ sinh vấn đề cả về sức khỏe lẫn hành vi — cứng khớp, phù chân, và các thói quen lặp lại do bức bối. Cần được thả ra bãi hằng ngày.
Ngựa cũng là loài sống bầy. Nuôi một con hoàn toàn tách biệt thường gây căng thẳng. Nếu không thể nuôi nhiều ngựa, ít nhất nên cho nó thấy và tiếp xúc được với động vật khác.
Móng
Móng ngựa mọc liên tục như móng tay người, nên phải được gọt tỉa định kỳ — thường vài tuần một lần, tùy tốc độ mọc và điều kiện đi lại.
Việc đóng móng sắt hay để móng trần tùy vào công việc của con ngựa và địa hình nó đi. Cả hai đều cần người có nghề.
Việc hằng ngày mà chủ ngựa nên làm: móc sạch móng trước và sau khi làm việc. Sỏi đá kẹt trong móng gây đau và có thể làm tổn thương phần mềm bên trong.
Chải và kiểm tra
Chải lông hằng ngày không chỉ để sạch. Đó là dịp kiểm tra toàn thân: vết thương, chỗ sưng, chỗ nóng bất thường, ve và ký sinh ngoài da.
Người chăm quen tay sẽ phát hiện thay đổi rất sớm — và với ngựa, phát hiện sớm là yếu tố quan trọng, vì chúng có xu hướng che giấu dấu hiệu khó chịu cho tới khi vấn đề đã nặng.
Hỏi đáp nhanh
Vì sao phải cho ngựa ăn nhiều bữa nhỏ?
Vì hệ tiêu hoá của ngựa được cấu tạo cho việc gặm cỏ gần như liên tục — dạ dày nhỏ so với cơ thể, phần ruột sau lớn. Ít bữa nhiều thức ăn là đi ngược cấu tạo của chúng.
Đổi thức ăn cho ngựa nên làm thế nào?
Từ từ, trong nhiều ngày. Hệ vi sinh trong ruột cần thời gian thích nghi; đổi đột ngột dễ gây rối loạn tiêu hoá.
Yêu cầu quan trọng nhất của chuồng ở khí hậu nóng ẩm là gì?
Thoáng khí — quan trọng hơn kín gió. Chuồng bí hơi gây bệnh đường hô hấp, và nền ẩm bẩn là nguyên nhân phổ biến của bệnh móng.
Việc hằng ngày nào chủ ngựa nên làm?
Móc sạch móng trước và sau khi làm việc, và chải lông để kiểm tra toàn thân. Ngựa có xu hướng che giấu dấu hiệu khó chịu, nên người chăm quen tay phát hiện thay đổi rất sớm.
