Cưỡi ngựa là môn học được bằng cách làm, dưới hướng dẫn trực tiếp. Bài này nói những gì nên biết trước buổi đầu tiên.
Buổi học đầu thường gồm gì
Phần lớn thời gian buổi đầu không phải ngồi trên lưng ngựa:
- Làm quen với ngựa từ dưới đất — cách tới gần, cách dắt, chỗ nào không nên đứng.
- Học lên và xuống ngựa cho đúng.
- Tư thế ngồi và cách cầm dây cương.
- Đi bước một vòng sân, thường có người dắt hoặc có dây dài giữ.
Ba bước đi cơ bản
Bước đi — chậm và đều, bốn chân đặt lần lượt. Đây là bước học đầu tiên và cũng là bước dùng nhiều nhất khi mới học.
Bước kiệu — nhanh hơn, hai chân chéo nhau chạm đất cùng lúc, tạo nhịp nảy rõ. Đây là bước khó nhất với người mới vì phải học cách phối hợp nhịp nhàng với chuyển động lên xuống.
Bước phi — nhịp ba, êm hơn bước kiệu dù nhanh hơn. Nhiều người ngạc nhiên vì điều này.
Điều khó nhất với người mới
Không phải giữ thăng bằng, mà là thả lỏng.
Phản xạ tự nhiên khi ngồi trên lưng một con vật lớn đang chuyển động là gồng người và bám chặt. Nhưng cơ thể cứng lại thì mọi cử động của ngựa dội thẳng lên người, làm mất thăng bằng nhiều hơn.
Người cưỡi giỏi ngồi mềm, khớp hông và lưng dưới hấp thụ chuyển động. Đây là thứ cần thời gian, không có mẹo.
Một điểm nữa: ngựa rất nhạy với trạng thái người trên lưng. Người căng thẳng thường làm ngựa căng theo — nên thả lỏng vừa là kỹ thuật vừa là cách giao tiếp.
An toàn
- Mũ bảo hiểm chuyên dụng là bắt buộc, kể cả khi chỉ đi bước một trong sân. Đây là điều không có ngoại lệ.
- Giày có gót nhỏ để chân không tuột sâu qua bàn đạp — đây là lý do không đi giày thể thao đế bằng.
- Không đứng ngay phía sau ngựa. Đó là vùng chúng không nhìn thấy, và phản xạ tự vệ là đá.
- Tới gần từ phía trước hoặc chếch vai, nói vài tiếng để ngựa biết mình đang tới.
- Quần dài để tránh trầy da chân.
Vài điều nên biết trước
Sẽ đau cơ. Cưỡi ngựa dùng những nhóm cơ ít khi được dùng — đùi trong, lưng dưới, cơ bụng sâu. Đau sau buổi đầu là bình thường.
Tiến bộ theo bậc, không đều. Có giai đoạn thấy dậm chân tại chỗ rồi đột nhiên vỡ ra. Đây là chuyện chung của mọi kỹ năng vận động.
Học từ dưới đất cũng là học. Thời gian dắt, chải, thắng yên cho ngựa không phải việc phụ — đó là lúc hiểu con vật mình sắp ngồi lên, và người bỏ qua phần này thường mất nhiều thời gian hơn ở phần sau.
Chọn nơi học
Vài điểm nên quan sát khi tới xem một câu lạc bộ:
- Ngựa trông có khỏe không — lông mượt, thể trạng vừa phải, không có vết thương hở.
- Chuồng trại có sạch và thoáng không.
- Có bắt buộc đội mũ bảo hiểm không.
- Lớp có ít học viên trên một huấn luyện viên không.
- Ngựa dành cho người mới có điềm tĩnh không.
Điểm cuối quan trọng hơn mọi thứ khác với buổi đầu. Một con ngựa hiền và có kinh nghiệm dạy người mới đáng giá hơn nhiều so với một con đẹp mã.
Hỏi đáp nhanh
Điều khó nhất với người mới học cưỡi ngựa là gì?
Thả lỏng, không phải giữ thăng bằng. Phản xạ tự nhiên là gồng người và bám chặt, nhưng cơ thể cứng lại thì mọi cử động của ngựa dội thẳng lên người, làm mất thăng bằng nhiều hơn.
Ba bước đi cơ bản là gì?
Bước đi chậm và đều; bước kiệu nhanh hơn với nhịp nảy rõ, khó nhất với người mới; và bước phi nhịp ba, êm hơn bước kiệu dù nhanh hơn.
Vì sao không đi giày thể thao đế bằng?
Vì cần gót nhỏ để chân không tuột sâu qua bàn đạp. Bị kẹt chân khi ngã là tình huống nguy hiểm nhất khi cưỡi ngựa.
Nên xem gì khi chọn nơi học?
Ngựa có khoẻ không, chuồng có sạch thoáng không, có bắt buộc đội mũ bảo hiểm không, lớp có ít học viên trên một huấn luyện viên không, và ngựa dành cho người mới có điềm tĩnh không — điểm cuối quan trọng hơn mọi thứ khác.
